Er wordt al vele jaren rond de 2e of 3e week van januari een roofvogelwintertelling gedaan (door leden van de gehele vogelwerkgroep), waarbij dus zowel "onze" roofvogels als de overwinterende gasten uit het noorden worden geteld. Wintertellingen
Elke teller krijgt een "blok" van 5 bij 5 Km toegewezen. Dit blok moet op een dag binnen bepaalde datumgrenzen (bijvoorbeeld 12 t/m 20 januari) worden geteld, met de voorkeur voor het eerste weekend. Per auto, fiets of te voet wordt het hele gebied afgezocht en worden alle roofvogel waarnemingen op een kaart ingetekend.
Hieronder ziet u de gegevens van de laatste wintertelling en daaronder een overzicht van de tellingen van de afgelopen jaren.
Één van de 2 getelde ruigpootbuizerds
16 januari 2011, AmbachtsheerlijkheidRoofvogeltelling Hoeksche Waard 2011
door Janus Verkerk
Alweer voor de 27e keer werden in de winter 2010/2011 in de Hoeksche Waard en Tiengemeten alle roofvogels geteld. Het eerste telweek-end was vastgesteld op 15/16 januari. De meeste blokken werden ook daadwerkelijk geteld in het eerste week-end. De telomstandigheden waren redelijk.
Bekend gegeven is natuurlijk dat het weer voorafgaand aan de telperiode van groot belang is op het aantal roofvogels in onze omgeving. Strenge winters beïnvloeden de uitslag in hoge mate, zeker daar waar het gaat om een soort als de Torenvalk. Half december viel de winter in met grote hoeveelheden sneeuw en voor het eerst sinds jaren was Nederland met kerst gehuld in een dik pak sneeuw. Muizen werden geheel of gedeeltelijk onbereikbaar en veel Torenvalken kregen het moeilijk. Een gemiddelde telling met zachte winters levert een aantal van rond de 100 Torenvalken op met uitschieters naar boven. Nu bleef de teller steken op 50 getelde exemplaren, voor strenge winters een normale uitslag. Wel opvallend was het feit dat Torenvalken in vrijwel alle blokken werden gescoord en er leek dan ook sprake van een gelijkmatige verdeling over de Hoeksche Waard.
De soort die vrijwel volledig verantwoordelijk is voor de totaaluitslag per jaar is de Buizerd. Bekend gegeven is dat de broedpopulatie sterk is gestegen. Maar ook het aantal overwinterende Buizerds laat een stijgende tendens zien. Zo overwinterden begin jaren `80 zo`n 50 Buizerds in de Hoeksche Waard. Begin jaren `90 was dat aantal al verdubbeld terwijl in het begin van het nieuwe millennium al meer dan 200 Buizerds bij ons verbleven. In 2006 ging de teller voor het eerst over de 300 en afgelopen telling was goed voor maar liefst 349 getelde exemplaren, net onder de recordtelling van 2009. (362) Een absoluut record per volledig atlasblok was gereserveerd voor blok 43-15 waar niet minder dan 48 Buizerds in een blok werden genoteerd. Het ernaast gelegen blok 43-16 had het laagste aantal n.l.19 stuks.
Na een opvallend sterke doortrek begin oktober van Ruigpootbuizerds in zuid Zweden was het afwachten of daar iets van te merken zou zijn in de delta. In de daaropvolgende weken werden op alle trektelposten in Nederland regelmatig "ruigpoten" waargenomen, vaak zelfs meerdere exemplaren tegelijk. Een aantal daarvan bleef hangen binnen onze landsgrenzen en ook in de Hoeksche Waard en Tiengemeten was sprake van minimaal 2 overwinterende exemplaren. Veel vogelaars konden zich dus eindelijk weer eens vergapen aan deze magnifieke roofvogel.
Sperwer en Havik scoorden geheel volgens verwachting. Ook deze beide soorten doen het uitstekend als broedvogel hoewel de opmars van de Havik tanende lijkt. Wat wel opvalt is dat het winterbestand van de Sperwer al vanaf de eerste tellingen zo tussen de 10 en 20 exemplaren schommelt en dat het winterbestand van de Havik duidelijk lijkt gekoppeld aan de ontwikkeling van het broedbestand. De laatste soort maakte begin jaren `90 voorzichtig zijn opwachting om pas begin 2000 wat door te breken. Nu is een geteld winterbestand van rond de 10 exemplaren (9 in deze telling) het normale beeld.
Het overwinteren van Bruine kiekendieven in zachte winters is een bekend gegeven. Toch bleven er ondanks de felle koude in december nu ook een klein aantal hangen. Zo werden er in de Hoeksche Waard en op Tiengemeten bij elkaar 4 exemplaren gezien. Na de telperiode werd nog een exemplaar gezien bij de klassieke slaapplaats in het Oude Land van Strijen. Blauwe kieken zijn tegenwoordig landelijk gezien duidelijk schaarser dan voorheen. In totaal werden 8 exemplaren waargenomen en een aantal tellers kon genieten van prachtige mannelijke exemplaren, een streling voor het oog!
Een minder algemene soort is het Smelleken. In de telling werd geen enkel exemplaar gezien maar in de telweek werd door anderen gelukkig nog wel een exemplaar gescoord in de Eendrachtspolder.
Overwinterende Zeearenden zijn de laatste jaren standaard. Al vanaf augustus kunnen aan de zuid rand van de Hoeksche Waard Zeearenden worden gezien en in combinatie met het gehele Biesbosch gebied is een minimum van 5-8 overwinterende exemplaren geen uitzondering. Dit jaar weliswaar wat minder dan het topjaar 2010. Tijdens de vogeltrektellingen in oktober op de telpost zuidpunt Hoeksche Waard waren ze vrijwel altijd wel te zien, vaak 2 exemplaren tegelijk. In het nieuw ontwikkelde natuurgebied Oosterse bekade gorzen werden begin oktober zelfs 3 exemplaren gezien. Eenzelfde aantal werd geteld op een slaapplaats in de Dordtse biesbosch nabij de bruggen van Moerdijk. In de wintertelling werd één exemplaar opgemerkt. Ten tijde van de telling was de echte hotspot meer gelegen bij de Hellegatsplaten waar op dat moment minimaal 2 exemplaren verbleven, net buiten ons gebied dus.
Buizerd met prooi (meerkoet)
3 december 2010, Oude Land van Strijen
Grillig is door de jaren heen het scoreverloop van de Slechtvalk. Dat is op z`n minst vreemd want doorgaans laten de vogels zich gemakkelijk zien en zijn ze ook nog eens plaatstrouw. In ieder geval was 2011 een uitschieter in positieve zin met 11 getelde exemplaren in de Hoeksche Waard en 2 op Tiengemeten. Afgelopen zomer was er ook nog eens sprake van 3 zomerterritoria. Dat blijft dus opletten geblazen. Scherpe waarnemers weten dat er soms gekleurringde exemplaren bij zijn want veel in Nederland of België broedende Slechtvalken worden geringd. Welnu, één kleurring kon worden afgelezen. Het bleek te gaan om een Belgische man Slechtvalk die 3 mei 2010 geringd was als nestjong in de gemeente Balen uit een broedsel van 4 jongen.
In totaal werden in de Hoeksche Waard 446 roofvogels waargenomen een mooie score maar geen recordtelling. (zie tabel).
Het eiland Tiengemeten blijft een lastig te tellen gebied. De coördinator ontving van vele bezoekers gegevens die onderling nogal sterk van elkaar verschilden. Sommigen hadden het geluk de overwinterende Ruigpoot te zien, anderen zagen Slechtvalken, Havik, Blauwe- en Bruine kiekendief. De gepresenteerde tabel is een zo eerlijk mogelijke weergave van de vogels vooral opgemerkt door de teller en aangevuld met gegevens van derden. Het totaal aantal betreft dan 29 getelde roofvogels.
Opnieuw heel veel dank aan alle tellers die deze roofvogeltelling wederom tot een succes maakten.
Janus Verkerk
Hoeksche Waard: Atlas-blok Km2 Ruigpoot Buizerd Buizerd Torenvalk Sperwer Havik Slechtvalk Bruine Kiek Blauwe Kiek Smelleken Zeearend Totaal 37-55 3 - 1 - - - 1 - - - - 2 37-56 11 - 7 3 1 - 1 1 - - - 13 37-57 12 - 10 2 2 - - - - - - 14 37-58 7 - 8 2 - - - - - - - 10 43-14 19 - 22 2 1 2 - 1 2 - - 30 43-15 25 - 48 5 1 - 1 - - - - 55 43-16 25 - 19 3 - - - - - - - 22 43-17 25 - 27 3 3 - - - 1 - - 34 43-18 25 - 31 8 1 1 3 - 1 - - 44 43-24 2 - 2 - - - - - - - - 2 43-25 10 - 19 1 - - - - 1 1 - 22 43-26 23 - 20 3 1 1 - - - - - 25 43-27 25 - 30 1 - - 3 - 1 - - 35 43-28 25 - 37 8 - 1 1 - - - - 47 43-37 7 1 19 4 - 1 - - 1 - 1 26 43-38 9 - 28 - 1 1 1 - - - 1 32 44-11 10 - 13 2 2 1 - - 2 - - 20 44-21 12 - 8 3 1 1 - - - - - 13 Tot. 275 1 349 50 14 9 11 2 8 1 1 446
Tiengemeten:Km2 Ruigpoot Buizerd Buizerd Torenvalk Sperwer Havik Slechtvalk Bruine Kiek Blauwe Kiek Smelleken Zeearend Totaal 12 1 16 5 - 1 2 2 2 - 1 29
Totaal Hoeksche Waard en Tiengemeten:Km2 Ruigpoot Buizerd Buizerd Torenvalk Sperwer Havik Slechtvalk Bruine Kiek Blauwe Kiek Smelleken Zeearend Totaal 287 2 365 55 14 10 13 4 10 1 1 475
Wintertellingen Hoeksche Waard (Oost & West)
Januari '87 '88 '89 '90 '91 '92 '93 '94 '95 '96 '97 '98 '99 '00 '01 '02 '03 '04 '05 '06 '07 '08 '09 '10 '11 Rode Wouw 2 1 Zeearend 1 2 1 1 1 2 2 2 1 1 Bruine kiek 1 2 3 4 6 3 4 2 2 3 3 1 2 2 1 1 2 1 1 2 2 1 2 Blauwe kiek 15 10 7 12 8 15 6 5 3 11 16 8 10 15 7 11 10 7 10 7 2 5 9 11 8 Havik 1 1 1 1 2 3 1 4 1 4 5 5 7 7 6 4 5 12 9 9 Sperwer 4 4 6 5 16 14 12 10 11 13 14 13 15 13 16 13 22 21 22 19 21 15 16 12 14 Buizerd 60 59 53 36 59 97 69 98 169 142 180 236 209 234 218 270 331 281 280 311 207 285 362 258 349 Ruigpootb. 1 2 1 1 1 2 1 1 1 Torenvalk 17 47 113 68 85 70 61 67 39 123 43 76 95 82 115 63 112 74 140 77 78 96 74 43 50 Smelleken 2 1 3 3 5 1 1 2 4 2 1 1 4 6 4 1 1 2 1 1 Slechtvalk 1 1 2 1 2 2 3 2 3 2 2 3 2 4 1 3 5 8 7 11 4 4 6 4 11 Totaal: 101 126 185 126 181 206 163 185 229 299 265 342 338 353 364 371 493 404 473 436 319 412 482 339 446
Wintertellingen Tiengemeten
Januari '91 '93 '96 '98 '99 '00 '01 '02 '03 '04 '05 '06 '07 '08 '09 '10 '11 Rode Wouw 1 Zeearend 1 1 Bruine kiekendief 2 2 1 2 1 7 5 1 3 5 1 2 2 0 2 Blauwe kiekendief 7 5 4 5 2 3 1 2 5 1 2 Sperwer 1 2 Havik 1 1 Buizerd 5 10 9 9 5 13 7 7 10 11 11 10 7 5 5 10 16 Ruigpootb. 1 Torenvalk 5 15 2 3 2 3 5 2 2 5 1 7 14 3 3 5 Smelleken 1 1 Slechtvalk 1 1 1 1 1 2 5 Totaal: 20 34 18 17 7 18 16 16 18 21 17 25 22 11 17 14 29
De telgebieden van 5 bij 5 Km zijn de zogenaamde "AtlasBlokken":
