Er wordt al vele jaren rond de 2e of 3e week van januari een roofvogelwintertelling gedaan (door leden van de gehele vogelwerkgroep), waarbij dus zowel "onze" roofvogels als de overwinterende gasten uit het noorden worden geteld. Wintertellingen
Elke teller krijgt een "blok" van 5 bij 5 Km toegewezen. Dit blok moet op een dag binnen bepaalde datumgrenzen (bijvoorbeeld 12 t/m 20 januari) worden geteld, met de voorkeur voor het eerste weekend. Per auto, fiets of te voet wordt het hele gebied afgezocht en worden alle roofvogel waarnemingen op een kaart ingetekend.
Hieronder ziet u de gegevens van de laatste wintertelling en daaronder een overzicht van de tellingen van de afgelopen jaren.
2 Buizerds in hun territorium
2 januari 2010, Langeweg, PuttershoekRoofvogeltelling Hoeksche Waard 2010
door Janus Verkerk
Voor de 26ste keer in de geschiedenis van de vogelwerkgroep vond, in barre winterse omstandigheden, de roofvogeltelling plaats. Voor het eiland Tiengemeten was dit de 16e keer. Het organiseren van de telling verloopt eigenlijk volgens vast "format". Er is een gretige respons op het uitgeven van de telblokken en het wordt door vrijwel alle tellers als een leuke telling ervaren. Tel daarbij de iedere jaar weer de mooie uitkomsten en het belang van langdurige en meerjarige telreeksen. Het moge duidelijk zijn dat we hier nog wel een poosje mee door kunnen gaan.
Dit jaar was het voorkeurs week-end 9 en 10 januari met als uitloop het week-end erna. Maar door het barre winterweer werd door veel tellers hiervan afgeweken. Toch zijn we er wederom in geslaagd de gehele Hoeksche Waard en Tiengemeten binnen een tijdsbestek van 8 dagen geheel bezocht te hebben.
Al vanaf half december 2009 werd Nederland geteisterd door sneeuw en strenge vorstperiodes, afgewisseld door een korte dooiperiode. Begin januari nam de vorst weer toe en viel er veel sneeuw. Juist op de eigenlijke teldag van 9 januari waren de voorspellingen zeer ongunstig waardoor, terecht, veel tellers besloten het even af te wachten of de vrijdag ervoor te tellen. In de telweek dus een sneeuwbedekking van minimaal 5 cm en af en toe wat mindere telomstandigheden door harde wind of sneeuw.
Uitkomst
In de Hoeksche Waard werden aanmerkelijk minder roofvogels geteld dan in de twee voorgaande jaren n.l. 339 in totaal, zie de tabellen hieronder. Voor Tiengemeten stopte de teller op 14 roofvogels. Op de uitkomst van zowel de Hoeksche Waard als ook Tiengemeten werd door schrijver een kleine correctie toegevoegd (zie elders). Het winterbestand van de Buizerd schommelt de laatste 10 jaren tussen de 200 en 350 exemplaren. De getelde 258 Buizerds passen redelijk in dit beeld al was het zeker geen topuitslag. In vergelijking met de laatste telling in 2009 verbleven er toch ruim honderd exemplaren minder in onze omgeving.
Zachte winters leveren per definitie veel meer Torenvalken op dan strenge winters. Daarnaast was 2009 ook qua broedvogelresultaat zeker geen goed jaar. Het was dan ook geen verrassing dat de januaritelling van 2010 een veel lager aantal Torenvalken te zien gaf dan voorgaande jaren. De teller stokte op 43 exemplaren, het laagste aantal sinds 1997. Vraag blijft wel waar onze Torenvalken blijven want ook de ons omringende landen kampten met pittige winterse omstandigheden. Eén Torenvalk werd dood gevonden langs de Kwakseweg tijdens de telling, mogelijk toch een teken dat ze het moeilijk hebben in de sneeuw muizen te vinden.
Ook de Sperwer maakte geen topuitslag in 2010. De 12 getelde exemplaren lagen beduidend lager dan het gemiddelde van de laatste jaren. Mogelijk waren er in het buitengebied minder te zien en verbleven ze meer in en bij dorpskernen waar ze meer prooi konden vinden maar wel lastiger te vinden zijn.
Het totaal aantal Haviken bedroeg 9 getelde exemplaren, een mooie score. Allen 2009 gaf in de geschiedenis van de roofvogeltelling hogere uitslag (12 stuks). Opmerkelijk genoeg werd in de telperiode een Havik in de bebouwde kom van Maasdam gescoord.
Ook de Slechtvalk haalde met 4 getelde exemplaren een gemiddelde uitslag. Op Tiengemeten werden 2 exemplaren gezien. Traditioneel zijn de Slechtvalken te vinden op de Korendijkse slikken (2), Oudeland van Strijen en deze telling ook eentje op de ABH Cromstrijen.
Slechts één teller maakte melding van een Smelleken. Het enige waargenomen exemplaar verbleef op de Korendijkse slikken. Dit fraaie roofvogeltje wordt toch steeds lastiger te scoren en het winterbeeld van afgelopen telling bracht daarin geen verandering.
Al vanaf het begin van de roofvogeltelling schommelt het aantal Blauwe kiekendieven in de Hoeksche Waard tussen de 7 en de 15 exemplaren. Gevoelsmatig lijkt me toe dat de Blauwe kiekendief zwaar onder druk staat. Zeker wanneer we naar de ontwikkeling van de landelijke broedvogelstand kijken. Toch werden er deze winter, geheel in de lijn de verwachting, 11 geteld. Opmerkelijk was wel dat er nogal wat Blauwe kieken buiten de telling om werden gemeld. Hiermee is uiteindelijk geen rekening gehouden, m.a.w. er werden geen Blauwe kieken aan de telling toegevoegd. Reden daarvoor is dat die waarnemingen allen gedaan werden in blokken waar ook in de telling melding gemaakt werd van Blauwe kiekendieven. Dubbeltellingen konden dus alleen worden uitgesloten door de losse meldingen niet op te nemen. Wel bestaat de indruk dat een strenge winter, zoals deze, een hoger aantal Blauwe kieken te zien geeft dan een zachte. Het zeer verspreide voorkomen, tot aan de rand van dorpen, zal zeker te maken hebben met het barre winterweer. Het totaal van 11 stuks moet dan ook als minimum worden gezien.
Buizerd met ijs op z'n rug!
8 januari 2010, Stolpweg, Schouwen-Duiveland
Vogels die dit jaar ontbraken in de telling waren o.a. Rode wouw, Ruigpootbuizerd en Bruine kiekendief. Vooral de laatste soort houdt niet van strenge winters en deze uitkomst was dan ook voorspelbaar. Een wel heel bijzonder fenomeen was het feit dat ondanks het gegeven van meerdere overwinterende Zeearenden er in geen enkele telling melding van werd gemaakt. Feit blijft dat er al vanaf augustus 2009 Zeearenden te zien waren in onze omgeving. De vogels gebruikten een groot gebied n.l. van de Biesbosch tot de Hellegatsplaten, Tiengemeten, Ventjagersplaten en Korendijkse en Beninger slikken. Sommige waarnemers maakten melding van wel 3 (zelfs 4) exemplaren tegelijk. 16 januari was in ieder geval een waarneming van één exemplaar op de ABH Cromstrijen. Maar ook rond Tiengemeten en de Ventjagersplaten waren begin januari 2010 steeds Zeearenden te zien. Dat laatste gebied wordt niet meegeteld. Het lijkt daarom verantwoord om minimaal nog een Zeearend aan Tiengemeten toe te voegen zodat in de totaaltelling 2 Zeearenden worden vastgelegd, het absolute minimum voor 2010.
Opnieuw heel veel dank aan alle tellers die deze roofvogeltelling wederom tot een succes maakten.
Janus Verkerk
Hoeksche Waard: Atlas-blok Km2 Buizerd Torenvalk Sperwer Havik Slechtvalk Bruine Kiek Blauwe Kiek Smelleken Zeearend 37-55 3 - 1 1 - - - - - - 37-56 11 8 3 2 - - - 1 - - 37-57 12 9 3 - - - - 1 - - 37-58 7 12 4 - 1 - - 2 - - 43-14 19 11 1 2 3 2 - 1 1 - 43-15 25 21 1 2 1 - - - - - 43-16 25 20 5 - - - - - - - 43-17 25 19 4 1 - - - 1 - - 43-18 25 31 7 - 1 - - 1 - - 43-24 2 2 - - 1 - - - - - 43-25 10 7 - - - - - 1 - - 43-26 23 29 1 - - - - - - - 43-27 25 13 1 1 - - - 1 - - 43-28 25 25 3 1 - 1 - - - - 43-37 7 19 - - - 1 - - - 1 43-38 9 12 3 - 1 - - 1 - - 44-11 10 11 3 1 1 - - 1 - - 44-21 12 9 3 1 - - - - - - Tot. 275 258 43 12 9 4 0 11 1 1
Tiengemeten:Km2 Buizerd Torenvalk Sperwer Havik Slechtvalk Bruine Kiek Blauwe Kiek Smelleken Zeearend 12 10 - - - 2 - 1 - 1
Totaal Hoeksche Waard en Tiengemeten:Km2 Buizerd Torenvalk Sperwer Havik Slechtvalk Bruine Kiek Blauwe Kiek Smelleken Zeearend 287 268 43 12 9 6 0 12 1 2
Wintertellingen Hoeksche Waard (Oost & West)
Januari '87 '88 '89 '90 '91 '92 '93 '94 '95 '96 '97 '98 '99 '00 '01 '02 '03 '04 '05 '06 '07 '08 '09 '10 Rode Wouw 2 1 Zeearend 1 2 1 1 1 2 2 2 1 Bruine kiek 1 2 3 4 6 3 4 2 2 3 3 1 2 2 1 1 2 1 1 2 2 1 Blauwe kiek 15 10 7 12 8 15 6 5 3 11 16 8 10 15 7 11 10 7 10 7 2 5 9 11 Havik 1 1 1 1 2 3 1 4 1 4 5 5 7 7 6 4 5 12 9 Sperwer 4 4 6 5 16 14 12 10 11 13 14 13 15 13 16 13 22 21 22 19 21 15 16 12 Buizerd 60 59 53 36 59 97 69 98 169 142 180 236 209 234 218 270 331 281 280 311 207 285 362 258 Ruigpootb. 1 2 1 1 1 2 1 1 Torenvalk 17 47 113 68 85 70 61 67 39 123 43 76 95 82 115 63 112 74 140 77 78 96 74 43 Smelleken 2 1 3 3 5 1 1 2 4 2 1 1 4 6 4 1 1 2 1 Slechtvalk 1 1 2 1 2 2 3 2 3 2 2 3 2 4 1 3 5 8 7 11 4 4 6 4 Totaal: 101 126 185 126 181 206 163 185 229 299 265 342 338 353 364 371 493 404 473 436 319 412 482 339
Wintertellingen Tiengemeten
Januari '91 '93 '96 '98 '99 '00 '01 '02 '03 '04 '05 '06 '07 '08 '09 '10 Rode Wouw 1 Zeearend 1 1 Bruine kiekendief 2 2 1 2 1 7 5 1 3 5 1 2 2 0 Blauwe kiekendief 7 5 4 5 2 3 1 2 5 1 Sperwer 1 2 Havik 1 Buizerd 5 10 9 9 5 13 7 7 10 11 11 10 7 5 5 10 Torenvalk 5 15 2 3 2 3 5 2 2 5 1 7 14 3 3 Smelleken 1 1 Slechtvalk 1 1 1 1 1 2 Totaal: 20 34 18 17 7 18 16 16 18 21 17 25 22 11 17 14
De telgebieden van 5 bij 5 Km zijn de zogenaamde "AtlasBlokken":
